قدرت و مقاومت

در بسیاری از رباعیات خیام، تأکید زیادی بر لذت‌گرایی و باده‌پرستی وجود دارد. او از انسان‌ها می‌خواهد که از لحظات خود لذت ببرند، زیرا این لحظات به سرعت می‌گذرند و هیچ‌چیز در این دنیا دائمی نیست. خیام به جای اینکه در جستجوی معنا یا حقیقتی ثابت باشد، تأکید زیادی بر زیستن در لحظه و بهره‌برداری از لذت‌های دنیوی می‌کند.

     اروینگ گافمن (Erving Goffman)، جامعه‌شناس برجسته، در کتاب مشهور خود «نمایشی بودند آدم ها در زندگی روزمره»، نظریه‌ای را مطرح کرد که به «نظریه نمایشی» (Dramaturgy) معروف است. او معتقد بود که تعاملات اجتماعی ما دقیقاً شبیه به یک اجرای تئاتر ، نمایشنامه و صحنه است. خلاصه فلسفه او را می‌توان در چند بخش کلیدی توضیح…

قدرت اغلب‌چیزی ست  خشن، قهرآمیز و سرکوبگر. نیرویی که با زور و اجبار عمل می‌کند. اما قدرت تنها در این چهره خلاصه نمی‌شود. به گفته میشل فوکو  قدرت در عین حال ماهیتی تولیدگر نیز دارد: حقیقت‌ها را می‌سازد، روایت‌ها را سامان می‌دهد و چارچوب‌هایی را ایجاد می‌کند که از طریق آن‌ها واقعیت فهمیده و تفسیر می‌شود. قدرت…

خیام در جایی زنده‌گی می‌کرد که مردمش از سر تا پا در خرافات و ترس‌های مذهبی غرق بودند. امّا او برخلاف همه، دین را به نقد گرفت و به ریشخند کشید؛ چیزی که با نگاه نیچه هم خیلی شباهت دارد. خیام، بیشتر از هرچیز، آدمی مادی‌گرا و دهری‌گونه بود؛ شکاک، و یا حداقل کسی که…

اگر اسلام در پارس نمی‌آمد، می‌توان تصور کرد که تأثیرات فرهنگی و مذهبی آن به طور چشمگیری بر آثار و تفکرات حکیم عمر خیام و دیگر فلاسفه و شاعران ایرانی تاثیرگذار می‌بود.

از آمدنم نبود گردون را سود – وز رفتن من جاه و جلالش نفزود وز هیچ کسی نیز دو گوشم نشنود – کاین آمدن و رفتنم از بهر چه بود خیام در این رباعی می‌گوید که آمدن و رفتن انسان هیچ سود یا زیانی برای جهان ندارد. آسمان و زمین پیش از ما بوده‌اند و…