در سالهای نوجوانی، تخلص «نجیب» را برای خود برگزیدم؛ زیرا دوست داشتم انسانی شریف، مؤدب، متواضع، مطیع، خوشمشرب و کمگو شناخته شوم. اما حقیقت این بود که در ژرفای وجودم، انسانی دیگر زندگی میکرد؛ انسانی ناآرام، ملتهب، لجوج، سرکش و خشمگین. حتی در همان سالهای جوانی، رنجِ جانکاهِ زندگی چنان بر من سنگینی میکرد که روزی برای…
در تاریخ بشر، دیدگاهها و نظامهای فکری متفاوتی نسبت به مقولهی «قدرت» وجود داشته است؛ یکی از اثرگذارترینِ این دیدگاهها، برخوردِ ماکیاولیستی با قدرت است. در این نوشتار، فلسفهی سیاسی نیکولو ماکیاولی را بررسی کرده و آن را با نظام فکری دستگاه طالبان مقایسه میکنیم. از دیرباز، باور عمومی بر این بوده است که حکمران…
زندگی، زمانه و تاریخ را میتوان از زاویهٔ ساختارهای قدرت نگریست. قدرت در همهجا حضور دارد؛ در تار و پودِ همهٔ نظامهای بشری جاری است. قدرت فقط سرکوبگر نیست، بلکه ماهیتی مولد نیز دارد: قدرت گفتمانها، «حقیقتها»، روایتها، هویتها و سوژههای زمانهٔ خود را میسازد. به گفتهٔ میشل فوکو، هرجا که قدرت هست، مقاومت نیز…
قدرت اغلبچیزی ست خشن، قهرآمیز و سرکوبگر. نیرویی که با زور و اجبار عمل میکند. اما قدرت تنها در این چهره خلاصه نمیشود. به گفته میشل فوکو قدرت در عین حال ماهیتی تولیدگر نیز دارد: حقیقتها را میسازد، روایتها را سامان میدهد و چارچوبهایی را ایجاد میکند که از طریق آنها واقعیت فهمیده و تفسیر میشود. قدرت…
اروینگ گافمن (Erving Goffman)، جامعهشناس برجسته، در کتاب مشهور خود «نمایشی بودند آدم ها در زندگی روزمره»، نظریهای را مطرح کرد که به «نظریه نمایشی» (Dramaturgy) معروف است. او معتقد بود که تعاملات اجتماعی ما دقیقاً شبیه به یک اجرای تئاتر ، نمایشنامه و صحنه است. خلاصه فلسفه او را میتوان در چند بخش کلیدی توضیح…
مفاهیم کلیدی یونگ · سایه (The Shadow): بخشی از ناخودآگاهو از خود بی خبر فردی که شامل صفات، امیال و غرایزی است که فرد یا از وجودشان آگاه نیست، یا آنها را انکار و نمیپسندد. اینها جنبههای پنهان و غیرقابل قبول شخصیت هستند. سایه معمولاً حاوی صفات منفی (مانند حسادت، طمع، خشم،…
۱. مفهوم «موقعیتهای مرزی» (Boundary Situations) در اندیشهٔ یاسپرس کارل یاسپرس، فیلسوف نامدار اگزیستانسیالیست آلمانی، یکی از بنیادیترین مفاهیم فلسفهٔ خود را در واژهٔ «موقعیتهای مرزی» (Boundary Situations) بیان کرده است. به باور او، در زندگی لحظاتی وجود دارد که انسان با پایان تواناییها و دانش بشری روبهرو میشود؛ یعنی به جایی میرسد که دیگر…
خیام در جایی زندهگی میکرد که مردمش از سر تا پا در خرافات و ترسهای مذهبی غرق بودند. امّا او برخلاف همه، دین را به نقد گرفت و به ریشخند کشید؛ چیزی که با نگاه نیچه هم خیلی شباهت دارد. خیام، بیشتر از هرچیز، آدمی مادیگرا و دهریگونه بود؛ شکاک، و یا حداقل کسی که…
خیام میگوید: آمدن و رفتن ما بیرون از ارادهٔ ماست؛ آنچه در اختیار ماست همین لحظه و اکنون است—پس باید لذت برد. عمر خیام یکی از برجستهترین متفکران این سرزمین است که با شهامت و صراحت، حدود هزار سال پیش، دیدگاههای مطلقگرایانه، جزمی و جبرگرایانهٔ دینی دربارهٔ هستی را به چالش کشید. اندیشههای او، با…
از آمدنم نبود گردون را سود – وز رفتن من جاه و جلالش نفزود وز هیچ کسی نیز دو گوشم نشنود – کاین آمدن و رفتنم از بهر چه بود خیام در این رباعی میگوید که آمدن و رفتن انسان هیچ سود یا زیانی برای جهان ندارد. آسمان و زمین پیش از ما بودهاند و…
